Rozwój każdego dziecka ma swoje tempo. Czasami jednak sposób, w jaki niemowlę układa ciało, porusza się lub zdobywa kolejne umiejętności, może wymagać dokładniejszej oceny fizjoterapeutycznej.
W gabinecie Rehabilitacja Paleczny w Zatorze fizjoterapię niemowląt i dzieci prowadzi mgr Małgorzata Paleczny, fizjoterapeutka dziecięca.
Podczas wizyty oceniamy rozwój ruchowy dziecka, jakość jego spontanicznej aktywności, symetrię, zakresy ruchu oraz sposób, w jaki organizuje swoje ciało w różnych pozycjach.
Terapia zawsze dobierana jest indywidualnie. Jej celem nie jest przyspieszanie rozwoju ani „ćwiczenie kamieni milowych na siłę”, ale wspieranie dziecka tam, gdzie rzeczywiście tego potrzebuje.
AKTUALNIE BRAK DOSTĘPNYCH TERMINÓW na rehabilitację niemowląt i dzieci.
Fizjoterapia niemowląt – kiedy warto skonsultować rozwój dziecka?
Fizjoterapia niemowląt – kiedy warto skonsultować rozwój dziecka?
Do fizjoterapeuty dziecięcego rodzice zgłaszają się z różnych powodów. Czasami coś ich niepokoi, czasami konsultację zaleca pediatra, neurolog lub inny specjalista, a czasami rodzice po prostu chcą sprawdzić, czy rozwój ich maluszka przebiega prawidłowo.
Konsultacja fizjoterapeutyczna może być pomocna między innymi, gdy zauważasz:
• wyraźną asymetrię ułożenia ciała,
• stałą preferencję patrzenia lub obracania głowy w jedną stronę,
• kręcz szyi,
• spłaszczenie główki lub asymetrię jej kształtu,
• trudności z osiąganiem kolejnych umiejętności ruchowych,
• nietypowy sposób wykonywania ruchów,
• trudności w leżeniu na brzuszku,
• wyraźną sztywność ciała lub przeciwnie, dużą wiotkość,
• zaburzenia napięcia mięśniowego, w tym wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe,
• trudności związane z kontrolą głowy i tułowia,
• nieprawidłowe ustawienie stóp,
• trudności pojawiające się podczas dalszych etapów rozwoju psychoruchowego.
W przypadku kręczu szyi fizjoterapia obejmuje między innymi ocenę ruchomości szyi, asymetrii postawy i rozwoju ruchowego, a ważną częścią postępowania jest również edukacja rodzica i odpowiednio dobrane działania wykonywane w codziennych sytuacjach. Aktualne wytyczne podkreślają znaczenie wczesnego rozpoznania i odpowiednio wcześnie rozpoczętego postępowania.
Nie każda różnica w rozwoju oznacza zaburzenie. Dlatego podczas konsultacji patrzymy na dziecko całościowo i oceniamy nie tylko to, czy wykonuje daną umiejętność, ale również w jaki sposób organizuje ruch.
Jak wygląda fizjoterapia niemowląt?
Pierwsze spotkanie zaczyna się od rozmowy z rodzicem.
Pytamy między innymi o przebieg ciąży i porodu, stan zdrowia dziecka, wcześniejsze konsultacje, rozwój w pierwszych tygodniach i miesiącach życia oraz o to, co szczególnie zwróciło uwagę rodziców.
Następnie obserwujemy dziecko podczas spontanicznej aktywności i zabawy.
Oceniamy między innymi:
• sposób układania ciała,
• spontaniczną aktywność ruchową,
• symetrię,
• ruchomość,
• kontrolę głowy i tułowia,
• jakość podparcia,
• sposób przenoszenia ciężaru ciała,
• reakcję na zmianę pozycji,
• funkcjonalne możliwości dziecka odpowiednie do jego etapu rozwoju.
Na tej podstawie określamy, czy dziecko potrzebuje terapii, obserwacji lub prostych zmian w codziennej pielęgnacji i zabawie.
Rodzic jest bardzo ważną częścią całego procesu. Dlatego pokazujemy również, jak wspierać dziecko podczas codziennych sytuacji: zabawy, noszenia, odkładania czy zmiany pozycji.
Najczęstsze trudności rozwojowe
z jakimi trafiają do nas mali Pacjenci:
Zaburzenia napięcia mięśniowego
Rodzice często trafiają do fizjoterapeuty z informacją o wzmożonym lub obniżonym napięciu mięśniowym.
Samo napięcie mięśniowe jest jednak tylko jednym z elementów oceny dziecka.
Podczas konsultacji zwracamy uwagę przede wszystkim na to, jak dziecko funkcjonuje: jak organizuje ruch, czy aktywność jest symetryczna, jak reaguje na zmianę pozycji, jak radzi sobie z kontrolą własnego ciała i czy obserwowane trudności wpływają na zdobywanie kolejnych umiejętności.
Jeżeli podczas badania pojawiają się sygnały wymagające dalszej diagnostyki, rodzice otrzymują informację o potrzebie konsultacji z odpowiednim specjalistą.
Kręcz szyi i asymetria ciała u niemowlęcia
Stałe ustawianie głowy w jedną stronę, trudność z obracaniem jej w przeciwnym kierunku czy widoczne przechylenie głowy mogą być wskazaniem do konsultacji fizjoterapeutycznej.
W przypadku podejrzenia kręczu szyi u niemowlęcia ważna jest dokładna ocena zakresu ruchu szyi, postawy całego ciała, symetrii ruchu oraz rozwoju motorycznego.
Postępowanie dobierane jest indywidualnie i może obejmować bezpośrednią pracę z dzieckiem, wspieranie aktywnego i symetrycznego ruchu oraz wskazówki dla rodziców dotyczące codziennego układania, zabawy i pielęgnacji. Takie elementy są również uwzględniane w aktualnych wytycznych dotyczących fizjoterapii niemowląt z wrodzonym kręczem szyi.
Spłaszczona główka u niemowlęcia
Asymetria lub spłaszczenie główki często wiążą się ze sposobem, w jaki niemowlę układa głowę i ciało.
Podczas konsultacji fizjoterapeutycznej oceniamy między innymi, czy dziecko swobodnie obraca głowę w obie strony, czy występuje preferencja jednej strony, ograniczenie ruchomości szyi lub asymetria postawy.
Nie każda deformacja kształtu czaszki jest jednak problemem pozycyjnym. W razie wątpliwości potrzebna może być konsultacja lekarska i różnicowanie z innymi przyczynami nieprawidłowego kształtu głowy.
Płaskostopie i inne wady stóp
U małych dzieci obniżone wysklepienie stopy często jest naturalnym elementem rozwoju i samo w sobie nie musi oznaczać wady wymagającej leczenia. Konsultacja fizjoterapeutyczna jest jednak wskazana, gdy ustawienie stóp jest wyraźnie asymetryczne, sztywne, powoduje ból, szybkie męczenie się dziecka lub wpływa na sposób stania i chodzenia. Podczas badania oceniamy nie tylko wygląd stóp, ale także ich ruchomość, ustawienie kończyn dolnych i sposób poruszania się dziecka. Na tej podstawie ustalamy, czy potrzebna jest obserwacja, odpowiednio dobrana terapia, ćwiczenia czy konsultacja ortopedyczna.
Metody terapeutyczne
Rehabilitacja dzieci metodą NDT Bobath
Jednym z podejść wykorzystywanych w fizjoterapii dzieci jest NDT Bobath, czyli Neuro-Developmental Treatment.
W terapii zwraca się uwagę na jakość postawy i ruchu oraz na funkcjonalne możliwości dziecka. Fizjoterapeuta analizuje sposób, w jaki dziecko organizuje ruch, i na tej podstawie dobiera odpowiednie działania terapeutyczne.
Celem jest stworzenie dziecku warunków do możliwie efektywnego wykorzystywania swoich możliwości ruchowych podczas aktywności ważnych w jego codziennym życiu.
Podejście NDT znajduje zastosowanie przede wszystkim w pracy z osobami z zaburzeniami funkcji wynikającymi z problemów ośrodkowego układu nerwowego, a współczesne nauczanie NDT mocno podkreśla indywidualną ocenę, analizę ruchu i planowanie terapii wokół celów funkcjonalnych.
U niemowląt i dzieci sposób prowadzenia terapii zawsze dostosowany jest do wieku, etapu rozwoju, aktualnych możliwości oraz konkretnego problemu dziecka.
Trójpłaszczyznowa terapia manualna wad stóp według Barbary Zukunft-Huber
W fizjoterapii niemowląt i dzieci wykorzystujemy również elementy trójpłaszczyznowej manualnej terapii wad stóp według Barbary Zukunft-Huber.
Metoda opiera się na ocenie ustawienia i funkcji stopy oraz pracy manualnej prowadzonej we wszystkich płaszczyznach ruchu.
W zależności od rodzaju problemu terapia może obejmować odpowiednio dobrane techniki manualne oraz instruktaż dla rodziców dotyczący dalszego postępowania oraz funkcjonalne bandażowanie.
Każde nieprawidłowe ustawienie stóp wymaga jednak indywidualnej oceny. Nie każda różnica w wyglądzie stopy wymaga terapii, a niektóre wady wymagają prowadzenia ortopedycznego lub leczenia innymi metodami. Dlatego sposób postępowania dobierany jest dopiero po zbadaniu dziecka.
Diagnostyka niemowląt metodą Prechtla – General Movements Assessment
W ocenie najmłodszych niemowląt może być wykorzystywana metoda Prechtla, czyli General Movements Assessment – GMA.
Jest to specjalistyczna metoda jakościowej oceny spontanicznych ruchów globalnych niemowlęcia. Obserwacja odbywa się na podstawie swobodnej aktywności ruchowej dziecka, bez prowokowania konkretnych reakcji czy wykonywania testów wymagających bezpośredniej manipulacji ciałem dziecka.
Ocena jakości General Movements może dostarczyć ważnych informacji o funkcjonowaniu rozwijającego się układu nerwowego i jest wykorzystywana przede wszystkim we wczesnej identyfikacji niemowląt znajdujących się w grupie podwyższonego ryzyka zaburzeń neurorozwojowych, w tym mózgowego porażenia dziecięcego.
Metoda Prechtla nie zastępuje pełnej diagnostyki neurologicznej czy lekarskiej. Jest jednym z narzędzi, które może stanowić element szerszej oceny rozwoju niemowlęcia.
Kinesiotaping w pediatrii
Kinesiotaping u niemowląt i dzieci może być stosowany jako metoda wspomagająca fizjoterapię.
Elastyczne plastry naklejane są na skórę w sposób dostosowany do konkretnego celu terapii. W pediatrii kinesiotaping może stanowić dodatkowy element pracy nad funkcją i ruchem, ale nie zastępuje właściwej diagnostyki ani aktywnej terapii.
Decyzję o zastosowaniu plastrów podejmuje fizjoterapeuta po zbadaniu dziecka.
Masaż Shantala dla niemowląt
Masaż Shantala to spokojna forma masażu niemowlęcia oparta na rytmicznym, uważnym dotyku.
Może być przede wszystkim okazją do bliskiego kontaktu rodzica z dzieckiem i budowania wspólnego rytuału opartego na dotyku i obserwowaniu reakcji maluszka.
Badania nad masażem niemowląt obejmują różne grupy dzieci i różne rezultaty, dlatego nie warto przedstawiać masażu Shantala jako metody leczenia zaburzeń rozwojowych. Może on natomiast stanowić formę wspierającego kontaktu rodzic–dziecko, wykonywaną z uwzględnieniem komfortu i sygnałów wysyłanych przez niemowlę.
Fizjoterapeuta niemowląt i dzieci – Małgorzata Paleczny
Fizjoterapeuta niemowląt i dzieci – Małgorzata Paleczny
Rehabilitację niemowląt i dzieci prowadzi mgr Małgorzata Paleczny, fizjoterapeutka dziecięca.
W pracy najważniejsze jest dla mnie spojrzenie na dziecko jako całość. Nie tylko na pojedynczy objaw czy umiejętność, ale na sposób, w jaki dziecko funkcjonuje, porusza się i radzi sobie z kolejnymi wyzwaniami rozwojowymi.
Równie ważna jest dla mnie współpraca z rodzicem. To rodzic spędza z dzieckiem najwięcej czasu, dlatego wskazówki powinny być możliwe do wykorzystania w zwykłej codzienności, bez zamieniania całego dnia w rehabilitację.
Ukończyłam m.in. kursy:
- NDT Bobarh dla dzieci
- Trójpłaszczyznowa terapia manualna wad stóp według Barbary Zukunft-Huber
- Rehabilitacja w zaburzeniach rozwojowych niemowląt
- Diagnostyka metodą Prechtla
- Kinesiotaping w pediatrii
- Problemy w laktacji
- Masaż Shantala
Aktualnie brak dostępnych terminów
Aktualnie nie prowadzimy zapisów na rehabilitację niemowląt i dzieci z powodu braku dostępnych terminów.
Jeżeli szukasz rzetelnych informacji o rozwoju niemowlęcia, leżeniu na brzuszku, asymetrii, kontroli głowy, obrotach, siadzie, czworakowaniu czy nauce chodzenia, zapraszam Cię na blog Mama Fizjoterapeuta.
Znajdziesz tam materiały, które pomogą Ci lepiej zrozumieć rozwój dziecka i spojrzeć na niego spokojniej, bez porównywania i przyspieszania kolejnych etapów.
Najczęściej zadawane pytania – rehabilitacja niemowląt i dzieci
Kiedy warto iść z niemowlęciem do fizjoterapeuty?
Warto rozważyć konsultację, jeśli zauważasz u dziecka wyraźną asymetrię, stałą preferencję jednej strony, ograniczenie ruchomości szyi, spłaszczenie główki, nietypowy sposób poruszania się, trudności w zdobywaniu kolejnych umiejętności lub inne zachowania ruchowe, które Cię niepokoją.
Czy niemowlę musi mieć skierowanie do fizjoterapeuty?
Na prywatną konsultację fizjoterapeutyczną nie jest potrzebne skierowanie. Jeśli dziecko posiada dokumentację medyczną lub było konsultowane przez neurologa, ortopedę, pediatrę albo innego specjalistę, warto zabrać dokumentację na wizytę.
Na czym polega rehabilitacja niemowlęcia?
Terapia zależy od potrzeb konkretnego dziecka. Podstawą jest ocena jego spontanicznej aktywności, postawy, symetrii, ruchomości i funkcji. Fizjoterapia może obejmować bezpośrednią pracę z dzieckiem oraz wskazówki dla rodziców dotyczące codziennej zabawy, pielęgnacji i sposobów wspierania rozwoju.
Czy wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe zawsze wymaga rehabilitacji?
Nie można odpowiedzieć na to pytanie bez zbadania dziecka. Fizjoterapeuta ocenia nie tylko samo napięcie mięśniowe, ale przede wszystkim sposób funkcjonowania i jakość ruchu dziecka. W niektórych sytuacjach potrzebna jest także dalsza diagnostyka lekarska.
Czy fizjoterapia może pomóc przy kręczu szyi?
Fizjoterapia jest ważnym elementem postępowania u niemowląt z wrodzonym kręczem szyi. Obejmuje ocenę ruchomości szyi i asymetrii oraz indywidualnie dobrane działania wspierające symetryczną postawę i ruch. Aktualne wytyczne APTA podkreślają również znaczenie edukacji rodziców i programu postępowania domowego.
Czy spłaszczona główka jest wskazaniem do fizjoterapii?
W przypadku asymetrii główki warto ocenić również ruchomość szyi, preferencję ułożeniową i symetrię ruchu dziecka. Fizjoterapeuta może pomóc określić, czy występują czynniki ruchowe lub pozycyjne wymagające pracy. Nietypowy kształt czaszki powinien być jednak odpowiednio różnicowany, ponieważ nie każda asymetria ma przyczynę pozycyjną.